مسيح ذبيحى
108
استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )
استاد المحدّثين المولى ملّا محمّد امين محمّد شريف الاستر آبادى طاب ثراه فاضل محقّق و ماهر مدقّق است در علم اصول و علم حديث ، ولى به حسب طريقهء اخبارى صرف صلب محض بحت بوده و او اول كسى است كه بر مجتهدين و طريقهء ايشان باب طعن را مفتوح نموده و فرقهء ناجيهء اثنى عشريه را منقسم نموده به اخبارى و مجتهد . كتاب فوائد المدينة از مصنّفات اوست . تشنيع و توبيخ در آن كتاب بسيار نموده بلكه ايشان را به تخريب دين مبين نسبت داده است و اين خلاف صواب و سداد و موجب تصنيع كلّى و فساد گرديد و در كتاب فوائد المدينه مذكور نموده است . شرح اصول كافى و شرح تهذيب الاحكام و ردّ ملا جلال و سيّد صدر الدين را كه بر حواشى شرح جديد تجريد نوشتهاند در آن كتاب نيز نموده و كتاب فوائد دقائق و حقايق علوم . شيخ بزرگوار در كتاب امل الّامل فرموده است كه فاضل مذكور شرح تهذيب و شرح استبصار را نوشته ولى تمام ننموده و / 141 / ازوست رساله در بدا و رساله در جواب شيخ طبرسى و رساله در طهارت خمر و نجاست آن و غير ذلك . شيخ محقّق مدقّق بارع شيخ يوسف بحرينى رحمة اللّه در لؤلؤئى البحرين مىفرمايد و رأيت به خط رحمة تعالى حاشيته على شرح المدارك مسودة يتعلّق ببعض كتاب الطهارة تشهد بفضله و دقته و حسن تقريره . در مدينة منوّره و مكهء مشرّفه مجاورت داشت و در سال يك هزار و سى و سه هجرى در مكّه به عالم قدس ارتحال فرموده و در كتاب الامل الآمل مسطور است كه سيّد صدر الدّين در كتاب سلافة فرموده است : انّه توفى بمكة فى السنة الثالثة بعد الالف و در لؤلؤتى البحرين مىفرمايد : و الظاهر انّه غلط قدس اللّه نفس الزكيه بمحمد و آله خير البريّة صلوات اللّه عليه و عليهم اجمعين . المولى المعظم النحرير و الماهر المفضال الخبير الممجّد الامجد ميرزا محمّد بن على بن ابراهيم الاستر آبادى فاضل محقّق مدقّق و عابد ورع عارف به علم حديث و رجال بوده است . كتب ثلثهء رجال كه كبير و اوسط و صغير است از مصنّفات نقيّهء اوست و از تصنيفات اوست كتاب شرح آيات الاحكام و حاشيهء تهذيب و رسائل متعددهء ديگر . شرح حالات او در كتب رجال